ASI, czyli alternatywna spółka inwestycyjna, pojawiła się w polskim prawie w 2016 roku. To forma zbiorowego inwestowania, która wiąże się z korzyściami podatkowymi. W ustawie jest ona określona jako alternatywny fundusz inwestycyjny. Co to właściwie oznacza? Kto powinien się zainteresować ASI i czy takie inwestowanie jest bezpieczne?

ASI – na czym to polega?

ASI pojawiło się w polskim prawie po nowelizacji Ustawy z dnia 27 maja 2004 roku o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Weszło w życie 4 czerwca 2016 roku. Zmiany wprowadzone zostały m.in. po to, aby dostosować polskie przepisy do unijnych. Tak pojawiła się instytucja alternatywnej spółki inwestycyjnej.

Czym zatem jest ASI? Otóż polega ona na zbieraniu inwestorów, by następnie lokować środki zgodnie z założoną polityką inwestycyjną. Nie jest to jednak to samo, co otwarte fundusze inwestycyjne. W przypadku ASI zbieranie aktywów może się odbywać w różny sposób. Przeważnie polega to na wniesieniu wkładu do spółki. Zgromadzone wkłady są następnie inwestowane zgodnie z polityką danego ASI. Np. można z tych środków nabyć udziały w spółce, która produkuje maszyny lub w innej.

W Unii Europejskiej ASI są bardzo popularne i odpowiadają za inwestowanie znacznych aktywów. Kluczową różnicą w ich przypadku w stosunku do funduszy inwestycyjnych jest sposób pozyskiwania kapitału. Poza wyjątkami wymienionymi w przepisach wyłącznym zadaniem ASI jest zbieranie aktywów i ich lokowanie. W Europie transakcje zawierane przez ASI mają znaczny wpływ na rynki i firmy, w których te inwestycje są podejmowane.

ASI może być prowadzone w formie spółki kapitałowej lub spółki osobowej. W przypadku kapitałowej mowa o spółce akcyjnej, europejskiej i z ograniczoną odpowiedzialnością. Natomiast w przypadku osobowej może to być spółka komandytowa czy komandytowo-akcyjna. W nazwie zarejestrowanego podmiotu powinien się znajdować skrót ASI lub nazwa – alternatywna spółka inwestycyjna.

Co istotne, poza nielicznymi wyjątkami, ASI może prowadzić wyłącznie działalność polegającą na zbieraniu i inwestowaniu aktywów. Nie może jej rozszerzyć o inne czynności, realizowanie usług, produkcję czy inne inicjatywy.

Zarządzanie portfelem ASI

Alternatywna spółka inwestycyjna musi mieć osobę zarządzającą jej portfelem inwestycji. Regulacje w przypadku osoby odpowiedzialnej za to są mniej rygorystyczne niż choćby w towarzystwach funduszy inwestycyjnych. Jeśli ASI prowadzone jest jako spółka kapitałowa lub europejska, to jednocześnie jest swoim zarządzającym. Dzięki temu cała struktura działalności zamyka się w jednej spółce.

Kiedy jednak ASI ma formę spółki komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, to wówczas zarządzającym jest komplementariusz spółki, przy czym może nim być tylko spółka kapitałowa, która ponosi odpowiedzialność bez ograniczeń. W takim przypadku spółka komandytowa jest odpowiedzialna za zbieranie wkładów i inwestowanie. Natomiast to spółka kapitałowa podejmuje decyzje o dokonaniu określonych inwestycji.

Liczba ASI w Polsce systematycznie rośnie. W połowie października 2022 roku w rejestrze prowadzonym przez Komisję Nadzoru Finansowego były 322 spółki. Dla polskiego rynku w dużej mierze pozostają one jeszcze nowością, choć minęło już 6 lat od ich pojawienia się. Początkowo jednak Polacy mieli wiele wątpliwości z nimi związanych, co przejawiało się ogromem zapytań do Komisji Nadzoru Finansowego. Obecnie świadomość istnienia tego rozwiązania jest większa, a to samo dotyczy zasad ich funkcjonowania.

Korzyścią wynikającą z inwestowania w ASI jest ulga podatkowa. Wprowadzona preferencja miała na celu zwiększenie zainteresowania przedsięwzięciami, które wiążą się z wysokim ryzykiem inwestycyjnym. Polega ona na tym, że inwestujący może odliczyć od podstawy opodatkowania kwotę stanowiącą 50% wydatków na nabycie udziałów lub akcji ASI. Maksymalnie odliczenie roczne może wynieść 250 tys. zł. Takie prawo mają osoby, które rozliczają się na zasadach ogólnych lub podatkiem liniowym.

Czy inwestowanie w ASI jest bezpieczne? Tak jak w przypadku każdej inwestycji wiążę się to z ryzykiem utraty części lub nawet całości środków. Z tego względu na takie działania należy się decydować, mając świadomość funkcjonowania tego typu spółek.