Aktualna sytuacja na rynku VC

VC, czyli Venture Capital to coraz częściej wybierana forma finansowania przedsiębiorstw, wyróżniających się poprzez wysoki poziom innowacyjności. Specyfika tego rozwiązania zakłada, iż kapitał jest oferowany przez inwestora zewnętrznego, który działa w formie funduszu. W zamian firma daje akcje lub udziały w tym przedsiębiorstwie. Czym są fundusze Venture Capital, kto może korzystać z takiego finansowania i jak pozyskać takich inwestorów? Jak wygląda obecnie sytuacja na rynku Venture Capital?

Czym są i jak działają fundusze VC?

Venture capital (VC) jest formą private equity, czyli określonym rodzajem finansowania, które zapewniają inwestorzy firmom rozpoczynającym działalność i małym przedsiębiorstwom, mającym długoterminowy potencjał wzrostu. VC zazwyczaj pochodzi od zamożnych inwestorów, banków inwestycyjnych i wszelkich innych instytucji finansowych.

Jednak nie zawsze przybiera formę pieniężną, może być również świadczone w formie doradztwa technicznego lub menedżerskiego. VC jest zazwyczaj przydzielany małym firmom o wyjątkowym potencjale wzrostu lub firmom, które szybko się rozwinęły i są gotowe do dalszego rozwoju.

Choć może to być ryzykowne dla inwestorów, którzy lokują środki, potencjał ponadprzeciętnych zwrotów jest wyjątkowo atrakcyjny. W przypadku nowych firm lub przedsięwzięć, które mają krotką historie (poniżej dwóch lat), kapitał wysokiego ryzyka staje się coraz bardziej popularnym (a czasem i niezbędnym) źródłem pozyskiwania pieniędzy, zwłaszcza jeśli nie mają dostępu do rynków kapitałowych, kredytów bankowych lub innych instrumentów finansowych. Główną wadą jest to, że inwestorzy zazwyczaj uzyskują kapitał w firmie, a tym samym mają wpływ na decyzje firmy.

Fundusze Venture Capital są firmami, zajmującymi się inwestowaniem, obarczonym dużym ryzykiem, choć jednocześnie pozwala to osiągnąć duże zyski. Fundusze Venture Capital to rodzaj pośredników pomiędzy prywatnym inwestorem a firmą, która jest zainteresowana środkami niezbędnymi do rozwoju działalnością. Kapitałodawcą może być zarówno osoba prywatna (właściciele firm), choć także fundacje, korporacje, banki, towarzystwa emerytalne czy fundusze emerytalne. Wskazane podmioty zajmują się przekazaniem funduszom pieniędzy, a fundusze inwestują je w spółki, które posiadają spory potencjał biznesowy.

Często finansowane są start-upy, które są na początkowych etapach rozwoju. Jednym z rozwiązań jest to, że fundusze zajmują się wspieraniem przedsiębiorstw z jednej branży lub dążą do rozproszenia działalności w różnych obszarach, poprzez inwestycje w firmy z wielu sektorów gospodarki. Celem funduszu jest przyciągnąć sporo kapitalodawców, ale także odnaleźć przedsiębiorstwa, pozwalające na osiąganie wysokiej stopy zwrotu z inwestycji.

Historia VC

VC jest ściśle związane z private equity (PE), Choć korzenie PE sięgają XIX wieku, VC rozwinął się jako branża dopiero po II wojnie światowej.

Profesor Georges Doriot jest powszechnie uważany za „ ojca VC”. Założył American Research and Development Corporation (ARDC) w 1946 roku i zebrał 3,5 miliona dolarów funduszu na inwestycje w firmy, które skomercjalizowały technologie opracowane podczas II wojny światowej. Pierwsza inwestycja ARDC była związana z firmą, która miała ambicje wykorzystania technologii rentgenowskiej do leczenia raka. 200 000 dolarów, które zainwestował Doriot, zamieniło się w 1,8 miliona dolarów, gdy firma weszła na giełdę.

Kto może skorzystać z pomocy funduszy Venture Capital?

Finansowe wsparcie z funduszy VC mogą otrzymać tylko te spółki, które nie są notowane na giełdzie. Poza tym przedsiębiorstwa chcące uzyskać wsparcie muszą spełniać szereg dodatkowych warunków. Jakie są to wytyczne?

• Działanie na rynku z trendem wzrostowym;
• oferowanie innowacyjnego produktu bądź usługi czy wykorzystywanie innowacyjnej metody produkcji, co umożliwia zbudowanie przewagi nad konkurencją lub przewagi technologicznej;
• posiadanie modelu biznesu zweryfikowanego rynkowo oraz jasną wizję rozwoju;
• dobra kadra kierownicza.

Dlaczego firmy poszukują funduszy VC?

Przedsiębiorcy często zwracają się do inwestorów venture capital, ponieważ banki i inne tradycyjne źródła finansowania mają zbyt dużą awersję do ryzyka, aby inwestować w małe firmy lub start-upy, zanim zaczną one generować określone przychody. Wiele firm, które z powodzeniem pozyskuje fundusze VC, opracowało szybko skalowalne technologie.

W przeciwieństwie do innych form finansowania, w których przedsiębiorcy  są zobowiązani jedynie do spłaty kwoty pożyczki wraz z odsetkami, finansowanie VC jest zwykle zapewniane w zamian za kapitał własny firmy. Gwarantuje to, że jeśli firma odniesie sukces, firmy VC zyskują udział zgodnie z podjętym ryzykiem. W zamian za swoje pieniądze VC mogą również otrzymać miejsce w zarządzie, dając im możliwość przedstawienia opinii w sprawie przyszłego kierunku firmy. 

Proces pozyskania inwestora jest czasochłonny i wymaga mniej więcej 3-12 miesięcy. Jak wygląda cały proces?

1. Firma, która szuka inwestora zewnętrznego zgłasza się do wybranego funduszu i prezentuje swój pomysł.
2. Fundusz dokonuje wstępnej oceny i weryfikacji projektu na podstawie otrzymanego teasera inwestycyjnego. Jeśli firma otrzyma pozytywną decyzje,  dostaje zaproszenie na spotkanie z analitykiem. Podczas spotkania ma szansę na bardziej dokładne przedstawienie pomysłu oraz przekonanie do niego inwestora. Podstawą tutaj jest właściwe przygotowanie teasera inwestycyjnego. Musi zawierać wszystkie najważniejsze informacje. Powinien znaleźć się w nim opis produktu lub usługi, krótka charakterystyka modelu biznesowego, dane rynkowe, bariery wejścia na rynek, dane finansowe firmy, analiza konkurencji, a także kwota inwestycji oraz informacje o zespole, który zarządza projektem.
3. W kolejnym kroku obie strony uzgadniają wstępne warunki, takie jak wycena udziałów, wysokość inwestycji, termin jej realizacji, a także podpisanie listu intencyjnego wraz z umową o zachowaniu poufności.

Due diligence – kolejny etap oceny firmy

Branża venture capital (VC) wykorzystuje należytą staranność, aby określić, co robi inwestor, aby ocenić potencjalną atrakcyjność inwestycji. Z definicji inwestowanie w spółki na wczesnym etapie jest ryzykowne. Proces due diligence powinien wyłonić potencjalnych zwycięzców, zidentyfikować kluczowe ryzyka związane z inwestycją oraz opracować plan ograniczania ryzyka wraz z kierownictwem firmy w ramach potencjalnej inwestycji.

Due diligence to rygorystyczny proces, który określa, czy fundusz venture capital lub inny inwestor zainwestuje w Twoją firmę. Proces obejmuje zadawanie i odpowiadanie na szereg pytań w celu oceny biznesowych i prawnych aspektów możliwości. Po zakończeniu procesu inwestor wykorzysta wyniki procesu do sfinalizowania wewnętrznego procesu akceptacji i dokończenia inwestycji. Jeśli VC działa jako główny inwestor, może również dzielić się wynikami badania due diligence z innymi inwestorami.

Due diligence ma na celu ocenę aktualnej sytuacji spółki oraz określenie, jak duże jest ryzyko związane ze wsparciem tej firmy przez fundusz. Po zapoznaniu z wynikami tego audytu, fundusz VC podejmuje ostateczną decyzję co do dalszej współpracy.

W przypadku pozytywnej decyzji dochodzi do sporządzenia umowy inwestycyjnej. Posiada  ona strukturę właścicielską, która określa udziały każdej osoby w danej firmie (z oznaczoną liczbą udziałów i terminów ich objęcia przez każdą z osób).

Kolejny ważny element, to prawa i obowiązki, a także szczególne uprawnienia inwestora oraz założycieli spółki. Ważnym elementem jest też określenie sposobu wyjścia z inwestycji, a może być to np. sprzedanie udziałów innemu inwestorowi, ich umorzenie czy wejście na giełdę.

Zalety i wady Venture Capital

Zalety i wady VC

VC zapewnia finansowanie nowym firmom, które nie mają dostępu do giełdy i nie mają wystarczających przepływów pieniężnych, aby zaciągać kredyt. Takie rozwiązanie może być korzystne dla obu stron: firmy otrzymują kapitał, którego potrzebują, aby rozpocząć działalność, a inwestorzy zyskują udziały w obiecujących firmach.

Inwestycja VC wiąże się również z innymi korzyściami. Poza kapitałem inwestycyjnym, VC często świadczą usługi mentorskie, aby pomóc nowym firmom w zakładaniu firmy. Silne wsparcie VC można wykorzystać do dalszych inwestycji.

Z drugiej strony firma, która akceptuje wsparcie VC, może stracić kontrolę nad swoim przyszłym kierunkiem. Inwestorzy VC prawdopodobnie zażądają dużego udziału w kapitale firmy, a także mogą zacząć stawiać wymagania kierownictwu firmy. Wiele VC stara się zdobyć szybką, wysoką stopę zwrotu i może wywierać presję na firmę, aby intensywnie się rozwijała.

Plusy i minusy VC

Plusy

• Zapewnia firmom na wczesnym etapie rozwoju kapitał potrzebny do rozpoczęcia działalności. VC ma na celu ułatwienie szybkiego wzrostu, który może być bardzo trudny bez znacznego zastrzyku kapitału.
• W przeciwieństwie do kredytów bankowych, firmy nie potrzebują przepływów pieniężnych ani aktywów, aby zabezpieczyć finansowanie VC. Jeśli Twój startup upadnie, jako właściciel nie jesteś zobowiązany do spłaty środków VC zainwestowanych w firmę. 
• VC mogą również świadczyć usługi mentoringu i networkingu, aby pomóc nowej firmie w rozwoju. Cenne wskazówki od doświadczonych profesjonalistów:  Pomagają w budowaniu strategii, łączeniu się z potencjalnymi partnerami i udzielaniu pomocy technicznej. Inwestorzy venture capital często posiadają szereg znajomości, które mogą zapewnić firmie solidną bazę klientów.

Minusy

• VC zwykle domagają się dużego udziału w kapitale firmy.
• Firmy, które akceptują inwestycje VC, mogą stracić kontrolę nad firmą, ponieważ ich inwestorzy żądają natychmiastowych zwrotów. Kiedy inwestorzy VC posiadają pakiet większościowy, mogą mieć ostatnie słowo w kluczowych decyzjach kierowniczych i mogą być bardziej zainteresowani odzyskaniem swojej inwestycji niż sukcesem Ciebie lub Twojej firmy. 
• VC mogą również wywierać presję na firmę, aby wycofała się z inwestycji zamiast realizować długoterminowy wzrost.
• Konflikty interesów. Niektóre umowy VC stanowią, że firma VC nie jest związana umową o zakazie konkurencji  i innymi ograniczeniami. Oznacza to, że firma może inwestować w konkurencyjne firmy. 
• Minusem może być to, ile czasu trwa zanim firma uzyska wsparcie. Młode przedsiębiorstwo może czekać na to od 6 miesięcy do nawet roku. Jest to więc znacznie dłuższy czas niż trwa pozyskanie środków poprzez kredyt bankowy.

W przypadku startupu, finansowanie VC może przyspieszyć jego wzrost

W odpowiednich okolicznościach VC może być potężnym akceleratorem dla szybko rozwijających się firm. Jednak przedsiębiorcy, którzy podążają tą drogą, rezygnują z części swoich zysków i kontroli. Zaakceptowanie lub kontynuowanie VC jest jedną z najważniejszych decyzji, jakie podejmie założyciel lub zespół kierowniczy. Chociaż ta forma finansowania może nie być odpowiednia dla każdej firmy, może przyspieszyć rozwój odpowiedniej firmy.

Obecna sytuacja na rynku Venture Capital – 2021/2022

Rozwój Doliny Krzemowej

Większość inwestorów venture capital jest zainteresowanych branżą technologiczną – Internetem,  opieką zdrowotną, sprzętem i usługami komputerowymi oraz telefonią komórkową i telekomunikacją. Ale inne branże również skorzystały z finansowania VC. Dobrym przykładem jest m.in Starbucks, który otrzymał fundusze venture capital.

Na przykład technologiczne giganty Google i Intel mają oddzielne fundusze venture, aby inwestować w nowe technologie. W 2019 r. Starbucks ogłosił również fundusz venture o wartości 100 milionów dolarów na inwestycje w startupy spożywcze.

Ostatnie trendy

Dane wskazują, że firmy wspierane przez VC przyciągnęły rekordową kwotę 330 miliardów dolarów w 2021 r., w porównaniu do łącznej kwoty 166 miliardów dolarów odnotowanej w 2020 r., co już było rekordem. Głównymi motorami napędowymi dobrych wyników pozostają duże inwestycje: wielkie transakcje o wartości 100 milionów dolarów (lub więcej) już osiągnęły nowy szczytowy poziom.

Jak to wygląda w Polsce?

Wydawałoby się, że pandemia i spowodowany przez nią światowy kryzys w gospodarce spowoduje, że firmy nie będą miało wystarczających środków do inwestowania. Tymczasem rok 2021 o dziwo okazał się rekordowy. W pierwszych 3 kwartałach polskie i zagraniczne fundusze zainwestowały w polskie przedsiębiorstwa aż 1,76 miliarda złotych. W 9 miesięcy udało się uzyskać wyższy wynik niż w całym 2019 roku. Większość z tych środków pochodziła z:

• Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości;
• Krajowy Fundusz Kapitałowy;
• PFR Ventures;
• Narodowe Centrum Badań i Rozwoju;
• Bank Gospodarstwa Krajowego.

Rok 2021 był więc naprawdę dobry dla firm seed stage czy start-upów szukających środków na rozwój działalności bądź spółek w trakcie ekspansji. Jak sytuacja wygląda w roku bieżącym? Też dobrze, choć szalejąca inflacja i drożyzna na pewno nie pozostaje bez wpływu na sytuację.

W drugim kwartale 2022 roku na polskim rynku VC pojawiło się ponad 916 mln złotych. Tyle zarówno polskie, jak i zagraniczne fundusze zainwestowały w inwestycje w Polsce. Od początku 2022 roku do polskich start-upów trafiło ponad 2 miliardy złotych. To aż o 76% więcej niż w tym samym czasie w roku 2021, ale wartość transakcji była z kolei nieznacznie mniejsza niż w zeszłym roku. Liczba transakcji jednak utrzymuje się na poziomie 100 na kwartał. Jeśli ten trend się utrzyma, może paść kolejny rekord na polskim rynku, przekraczający nawet 4 mld złotych.

Pomimo trudnej sytuacji związanej z inflacją i mizernymi nastrojami na całym świecie, w Polsce start-upy kolejny raz udowodniły swoje solidne fundamenty oraz potencjał wzrostowy. Aktualna trudna sytuacja na świecie bez wpływu jednak nie pozostaje, co widać po tym, że aż 72% inwestycji w nasze rodzime start-upy pochodzi od inwestorów międzynarodowych. W nadchodzącym czasie niemałym wyzwaniem będzie przystosowanie się zarówno przedsiębiorców, jak i funduszy do nowych warunków. A jak wygląda sytuacja w Europie? W ciągu tylko jednego roku – 2021, w europejskie start-upy zostało zainwestowane aż 100 miliardów euro. Sektor Venture Capital rozwinął się więc w Europie rekordowo. To wręcz oszałamiający sukces patrząc na trudności związane z pandemią, inflacją czy wojną na Ukrainie. Start-upy jednak mają kolejną możliwość rozwoju, dzięki usługom ITH, spółki z portfela inwestycyjnego B Capital. ITH oferuje szereg usług dla start-upów, także domeny i hosting (obsługa rejestracji domen oraz ich utrzymanie), ITH Cloud (platforma chmury publicznej, chmura prywatna), ITH Data Center (serwery dedykowane), ITH Net (symetryczny dostęp do internetu),  ITH Tele (wirtualna centrala, abonament telefoniczny) czy ITH Security (testy penetracyjne infrastruktury Klienta). ITH to Twój kompleksowy partner we wdrażaniu systemów IT – od internetu, przez hosting, po same urządzenia, a nawet edukacje! ITH to pierwsza inwestycja portfelowa B Capital. Jeśli chcesz również inwestować w takie projekty jak ITH – sprawdź naszą ofertę.